
|
|
KURULUŞUNDAN OSMANLI BAŞKENTİ OLUŞUNA KADAR
BURSA'NIN TARİHİ
OSMANLILARIN ELİNE
GEÇMESİNDEN ÇUMHURİYETİN İLANINI KADAR BURSA'NIN TARİHİ
CUMHURİYETİN
İLANINDAN GÜNÜMÜZE KADAR BURSA TARİHİ
OSMANLILARIN ELİNE GEÇMESİNDEN
CUMHURİYETİN İLÂNINA KADAR BURSA'NIN TARİHİ
Bursa 1326'da
Osmanlıların eline geçmiştir. Orhan Gazi’nin ölümünden sonra
1360’ta Sultan I. Murat Hüdavendigâr Bursa'da imar çalışmalarına girmiş,
Çekirge semtinde kendi ismini taşıyan yapı topluluğunu yaptırmıştır.
Yıldırım Beyazıt döneminde ise şehir, yeni yapılan eserlerle daha da
genişlemiştir. Ancak Yıldırım Beyazıt’ın 1402’de Ankara Savaşı’nda
yenilmesinden sonra Timur Bursa’ya girmiş ve şehri tahrip etmiştir. Yıldırım
Beyazıt’ın ölümünden sonra on yıl süren kardeş kavgası sonunda Çelebi Sultan
Mehmet Bursa’da yıkılan yapıları yenilemiş ve yeni yapılarla da şehri imar
etmiştir. Bundan sonra Osmanlı’nın başkenti olan Bursa, İstanbul’un fethine
kadar Osmanlının siyasi ve kültürel bir merkezi olmuştur.
Tanzimat sonrası dönemde Hüdavendigar Vilayeti
merkezliği yapan Bursa´ya 1900´lü yılların başında Bilecik, Kütahya, Karesi
(Balıkesir), Karahisar (Afyon) sancakları bağlı bulunmaktaydı.
Bursa, 1844 yılından
başlayarak mutasarrıflık ile yönetilmeye başlanmıştır.1864 yılında ise
vilayet oluşturulmuş ve 1867 yılı temmuzundan itibaren Bursa valiler
tarafından yönetilmeye başlanmıştır.
Kurtuluş Savaşı öncesi 8 Temmuz 1920’de Yunanlılar Bursa’yı işgal etmişler,
30 Ağustos zaferinden sonra da 10-11 Eylül 1922’de şehirden çekilmişlerdir
(işgal süresi 2 yıl, 2 ay ,
3 gündür).
Cumhuriyetin ilanından sonra Bursa il konumunu korumuştur.
Tarihi geçmişi oldukça eskiye inen Bursa’da o dönemlerden günümüze
ulaşabilen yapılar yok denecek kadar azdır. Antik çağ yapıları Bursa’nın
çeşitli tarihlerde uğradığı akınlarda yıkılmış, Osmanlı yapılanmasında da
onların taşlarından yararlanılmıştır. Kentin ilk kurulduğu Hisar
Mahallesi’nde az da olsa antik çağın mimari kalıntılarına ve küçük
buluntularına rastlanılmaktadır. Bunlar arasında Bithynia krallığı zamanında
yapıldığı sanılan, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerinde de kullanıldığı
sanılan ve onarım geçiren surların bazı bölümleri günümüze ulaşmıştır.
Osmanlı döneminde yapılan I. Beyazıt’ın inşa ettirdiği Ulu Cami, Osman
Gazi’nin oğlu Alaeddin Bey’in yaptırdığı Alaeddin Camisi, Orhan Camisi, Timurtaş Paşa Camisi, Emir Sultan Camisi, Altıparmak Camisi, Hacı İskender
Camisi, İvaz Paşa Camisi, Hoca Alizade Camisi, Molla Fenari Camisi,
Şehabeddin Paşa Camisi, Şahadet Camisi, Selçuk Hatun Mescidi, Yeşil Külliye,
Muradiye Külliyesi, Hüdavendigâr Külliyesi, Yıldırım Külliyesi kentin belli
başlı camileridir. Ayrıca Osman Bey’den Fatih Sultan Mehmet’e kadar olan
Osmanlı padişahlarının türbeleri de burada bulunmaktadır. Gülçiçek Hatun
Türbesi, Devlet hatun Türbesi, Nalıncılar Hamamı, Şengül hamamı, Mahkeme
Hamamı, Umurbey Hamamı, Atpazarı Hamamı, Emir Hanı, Kapan Hanı, Çukur Han,
Geyve Hanı, İpek Hanı, Tuzpazarı Hanı, Koza Hanı, Fidan Hanı, Pirinç Hanı,
Büyük Kapalı Çarşı, Yıldırım Beyazıt Bedesteni günümüze gelebilen diğer
Osmanlı eserleridir. Bursa kaplıcalarının en ünlüleri olan Eski Kaplıca,
Çekirge Hamamı, Kükürtlü Kaplıca, Yeni Kaplıca, Kaynarca hamamı ve
Karamustafapaşa Kaplıcası da onları tamamlamaktadır.
|
|
|
1844
Yılında Bursa' daki Mahalleler |
|
|
|
|
|
hane |
yıllık |
yıllık |
zengin |
fakir |
ortalama |
ortalama |
|
Mahalle
adı |
sayısı |
gelir |
vergi |
hane |
hane |
gelir |
vergi |
|
|
|
kuruş |
kuruş |
|
Abdürrezzak |
25 |
10.183 |
1.880 |
2 |
2 |
407 |
75 |
|
Altıparmak |
37 |
22.390 |
1.426 |
5 |
1 |
605 |
38 |
|
Alacahırka |
16 |
16.795 |
906 |
5 |
- |
1.049 |
56 |
|
Attarhüssam |
12 |
7.190 |
342 |
21 |
- |
599 |
29 |
|
Camiikebir |
8 |
10.350 |
714 |
3 |
- |
1.293 |
89 |
|
Çardak |
21 |
14.130 |
609 |
21 |
5 |
673 |
29 |
|
Fazlullahpaşa |
31 |
15.030 |
935 |
2 |
- |
485 |
30 |
|
Hocacafer |
9 |
11.370 |
645 |
2 |
- |
1.263 |
72 |
|
İbrahimpaşa |
35 |
32.020 |
1.889 |
11 |
4 |
915 |
54 |
|
Ikikapılımescit |
22 |
8.412 |
417 |
1 |
2 |
382 |
19 |
|
Kademeri |
37 |
20.000 |
1.616 |
5 |
2 |
541 |
44 |
|
Oruçbey |
19 |
8.690 |
839 |
3 |
5 |
457 |
44 |
|
Karakadı |
35 |
29.457 |
2.890 |
10 |
- |
842 |
83 |
|
Kayganzade |
29 |
22.165 |
1.381 |
5 |
- |
764 |
48 |
|
Kızyakup |
30 |
15.965 |
981 |
4 |
2 |
532 |
33 |
|
Kösreciler |
33 |
8.911 |
516 |
- |
- |
270 |
16 |
|
Mollagürani |
18 |
2.530 |
310 |
- |
1 |
141 |
17 |
|
Namazgah |
46 |
30.705 |
1.199 |
8 |
- |
668 |
26 |
|
Narlı |
35 |
26.303 |
1.963 |
4 |
5 |
752 |
37 |
|
Pınarbaşı |
35 |
20.895 |
1.282 |
6 |
1 |
597 |
37 |
|
Sarıabdullah |
25 |
9.5 10 |
598 |
2 |
4 |
380 |
24 |
|
Şehabeddinpaşa |
49 |
15.050 |
1.958 |
3 |
4 |
307 |
40 |
|
Timurtaşpaşa |
43 |
16.650 |
1.563 |
5 |
4 |
387 |
36 |
|
Tuzpazarı |
21 |
26.865 |
2.235 |
7 |
- |
1.279 |
106 |
|
Veledibevvab |
27 |
15.620 |
733 |
2 |
4 |
579 |
27 |
|
Kavaklı |
32 |
32.617 |
5.013 |
12 |
2 |
1.087 |
167 |
Kaynak: Raif Kaplanoğlu - Bursa Araştırmaları Dergisi
|