Bursa'da 19. Yüzyılda Açılan Okullar

 

Bursa'da Sosyal Hayat

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ziraat Mektebi'nin Tarihi Kitap Haline Getirildi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Misyoner Okulu

    1834 yılının Ekim ayında, Amerikalı misyonerler önce İstanbul Pera'da bir erkek lisesi açmışlardı. Burası merkez olarak ele alınıp, 1839 yılına kadar, İzmir, Bursa ve Trabzon'da da okullar açıldı. Ders programları Batı'daki okulların programlarına uygun olan bu okullar kısa sürede kendini kabul ettirdi. Bursa'daki Amerikan Kız Okulu'nda 70 öğrenci okuyordu. Okulun 1893 yılı ders programında birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıflarda okutulan dersler; Rumca veya Ermenice, aritmetik (Rumca veya Ermenice), coğrafya (Rumca veya Ermenice), İngilizce, geometri, botanik (İngilizce), fizik, astronomi (İngilizce) ve tarih (İngilizce)'di.

Işıklar Askeri Lisesi

   Okul 1845'de, Sultan Abdülmecid'in buyruğu ile bugünkü Heykel Meydanı'nın bulunduğu yerde kurulmuştu. Daha sonra Işıklar semtinde, alt katı kâgir, üst katı ahşap olarak inşa edilen bina, 10 Haziran 1892'de, Vali Münir Paşa tarafından açıldı. 1894'de bu yapılara ikinci bina da eklenerek 500 öğrenci alacak duruma getirildi. 1911'de hastane kısmı da eklendi. İşgalde Yunan askerleri tarafından ahır olarak kullanılan bina, 11 Aralık 1922'de Askeri İdadi adı ile yeniden açıldı. Adını bulunduğu bölge olan Bursa'nın en eski mahallelerinden birinden alarak, Işıklar Askeri Lisesi diye bilindi. Bir tepe üzerinde kurulu semtin adının ise, önceleri Aşıklar Tepesi olduğu, giderek Işıklar'a dönüştüğü söylenmektedir.

Hamidiye Senayi Mektebi

   10 nisan 1869 günü Filibos mahallesinde Türkmenoğlu Konağı'nda Senayi Mektebi açıldı. Islahhane adı ile çağrılan bu okulda önceleri yalnızca dokumacılık öğretildi. İlk üretim olarak jandarmalar için elbiselik kumaş dokundu. Daha sonra kunduracılığın öğretilmesi için İstanbul'dan öğretim görevlileri ile birlikte yeni aletler getirildi. Giderek çalışmaları ile dikkat çekmeye başlayan Hamidiye Senayi Mektebi'nin ders programlarına 1900'lü yıllardan sonra Fransızca ve musiki dersleri de eklendi ve okulda bir bando kuruldu. 1906 yılında ise Hükümet Caddesi'nde okulun bir satış mağazası açıldı. Okulu geliştirmek için neredeyse tüm Bursa halkı seferber oldu. Piyango tertip edildi ve Atıcılar mevkisinde düzenlenecek hayvan pazarından alınacak pazar resmi okula bırakıldı. 1906 yılında Bursalı Necip ve İstanbullu Mirat Efendiler, Avrupa'da imal ettirdikleri sigara kağıtlarını Hamidiye Senayi Mektebi Sigara Kağıdı adı altında satmak için ruhsat aldılar. Bu satışın tüm geliri de mektebe bırakılacaktı. Mektep ilk açıldığı konakta iki yıl kaldıktan sonra Tophane semtine taşındı.

Mülkiye İdadisi

   1885'de Mülkiye İdadisi adıyla bir erkek lisesi kuruldu. 1888 Temmuzu'nda dördüncü sınıftan beş efendi mezun verdi. Bu dört sınıflık okul 1890-1891 ders yılı sonuna kadar devam etti. 1891-1892 ders yılında yedi sınıflı oldu. 1901-1904 seneleri arasında kimyahane, yatakhane, yemekhane, teneffüshane bölümleri yapıldı ve 1906 yılında da hamam kısmı tamamlandı. 1909'dan sonra adı Mektebi Sultani oldu.

Ziraat Mektebi

   Vali Mahmut Celaleddin Paşa tarafından, tarım konusunda bilgili elemanlar yetiştirmek üzere, 1891 yılının Mart ayında Hamitler Köyü Topal Mehmet Ağa'nın arazisinde Hüdavendigar Numune Çiftliği Ziraat Mektebi 20 öğrenci ile öğretime başladı. Bu tarihten sonra okuldan uzun yıllar yaklaşık her yıl tatbiki eğitim alan 15 öğrenci mezun oldu.

  

   1904 yılında, Mülkiye İdadisi'nde 325, Hamidiye Senayi Mektebinde 150, Ziraat Mektebi' nde 78 öğrenci okumaktaydı. 1905'de Hamidiye Medresesi Muallimini adı ile bir okul açıldı. Daha sonra okul Darülmuallimin adını aldı.

                                                                                                                          Kaynak: Bursa Büyükşehir Bel. web sitesi

Bursa İpekçilik Enstitüsü

    Bursa İpekçilik Enstitüsü, Bursa’da ipek üretimi üzerine eğitim veren, 2 Nisan 1888 tarihinde kurulmuş ve 1976'ya kadar hizmet vermiş okuldur. İpekçilik Mektebi, Tohum Mektebi, Böcekhane gibi adlarla da anılır.
    1860’larda Fransa’dan yayılan karataban hastalığı nedeniyle yaygın olarak ipekçilik yapılan Bursa’da da üretim azalmış, dut ağaçları sökülmeye başlamıştı. Pastör’ün hastalığın çaresini bulduğu haberi üzerine yeni tohumlar alındıysa da bunlar da hastalıklı çıkmıştı. Pastör ile yapılan görüşmeler sonucu Montpellier İpek Böcekçiliği Enstitüsü’ne (Fransa) Osmanlı Devleti’nin Kevork Torkumyan adlı öğrenciyi burslu olarak gönderilmiştir. Torkumyan ileriki yıllarda Vali Ahmet Vefik Paşa döneminde kuurlan Bursa İpek Böcekçiliği Enstitüsü’nün başına getirildi.
   Okul, 1889 yılında ilk mezunlarını verdikten sonra Setbaşı semtinde Burdurizade Osman Efendi'nin evine taşındı.
    1894 yılında ise okul, Maksem civarında inşa edilen bir binaya taşınmış ve o güne kadar Harir Darüttalimi ( Institut Sericicole) olan adı İpek Böcekçiliği Enstitüsü olarak değişmiştir.
Enstitüde, tohum üretimi ve ipek böceği beslemesi üzerinde çalışılmış, yalnızca Bursa’nın değil İran ve Balkanlar’ın tohum ihtiyacı karşılanmıştı. Avrupa ve Orta Asya'ya uzman yetiştirilmişti.
Cumhurbaşkanlarımızdan Celal Bayar da bu okulun mezunları arasındaydı.
İpekçilik Enstitüsü'nun binası Japonya ve Fransa böcekhaneleri örnek alınarak yapılmıştır. 3 katlı ahşap binada , böcekler üşümesin diye yerden ısıtmalı bir kalorifer sistemi mevcuttu. Kiremitleri Fransa'nın Marsilya Kenti'nde Mudanya iskelesine yanaşan gemilerle getirilmiştir.
Binanın bir örneği Fransa'da müze olarak korunmaktadır.
   2003 yılında çıkan bir yangında bina ciddi hasar görmüştür. 2010 yılında restorasyonu bitmiş ve İpekçilik Müzesi olarak kullanıma açılmıştır.

                                 İpekçilik Enstitüsü



                                                                                                                    Kaynak: http://bursadayasam.blogcu.com

Bu sitenin son güncelleştirilme tarihi 03/04/11