TEZHİB SANATI

 

Bursa'da Plastik Sanatlar

Hüsn-i Hat

     Eski el yazması kitapları ve güzel yazı murakkalarının (Kağıtlarının) kenarlarını boyama ve altınla süsleme işlemine tezhib denir. Tezhib en çok el yazması kitaplarda kullanılmakla birlikte, levha halinde yazıların çevresinin de süslenmesinde görülür. Bu süsleme kitap içinde en çok boş sayfalarda kullanılmıştır.

   Tezhib, Zahriye sayfası denen, özellikle Kur'an-ı Kerim'in ilk sayfalarını teşkil etmektedir. Tezhib yapan erkek sanatkara müzehhib, bayan sanatkara ise müzehibbe denir. Nakkaşhane bu sanatın icra edildiği mekanlardır. Bu sanat aynı zamanda saray ve saraylının sanatı olup, saray nakkaşhanesinde yetiştirilmek üzere seçilen nakkaşların on iki yaşında başlatılarak önce çırak, sonra kalfa ve ustalık dönemlerine sırayla yükselmesi sağlanır.

   Osmanlı nakkaşhanesinde nakkaşlar baş nakkaş nezaretinde belirli bir sistem içerisinde çalışırlardı. İlk yakın zaman nakkaşhanesi Fatih Sultan Mehmet zamanında kurulmuştur. Nakkaşların en kalabalık olduğu dönem 1522-1558 yıllarında, Kanuni Sultan Süleyman zamanıdır. En güzel örnekler de bu dönemde görülmektedir. Rivayetlere göre nakkaşlar bölümünün bulunduğu mekan Topkapı sarayının bir ve ikinci kapıları arasında, birinci kapının sur kısmında, darphanenin yan tarafında, Gülhane'ye kadar uzanan bölümde olduğu sanılmaktadır.

     Tezhibde 16. yüzyıl en parlak dönemdir.17. yüzyılda ise Klasik ölçüler yavaş yavaş kaybolmaya başlamıştır. O dönemde nakkaşların hazırladıkları kompozisyonlar sanatın her dalında kullanılmaya başlamıştır.

   Türk sanatkarlar en çok sembolik anlam taşıdığına inandıkları için lacivert ve altını kullanmışlardır. Eski geleneği devam ettiren bazı sanatkarların dışında günümüzde daha çok sentetik boyaların kullanımı yaygındır. Çünkü sulu ve guaj boyanın temini kolaydır.

    Türk tezhibinin ana rengi 'hakiki altın'dır. Çeşitli ayarlardaki altın varaklar yapıştırma veya toz halinde uygulanır.

                                                                                       Sakince Tuncer Duruk

 

Bu sitenin son güncelleştirilme tarihi 20/02/11