Nilüfer'in Tarihi

Bursa'da Sosyal Hayat

İlçelerimiz

    1998 yılında Bursa Araştırmaları Vakfı'nın, 2004'te Bursa Kent Müzesi'nin kurulması yerel tarih bilincini arttırmıştı. O dönemde yeni kurulmuş olan Nilüfer Yerel Gündem de bu yönde bir çalışma başlatmak istemiş, ilgili kurumlara çağrı göndermişti. Aşağıda bu sürecin yazışmalarını, belgelerini bulacaksınız.              

                 YEREL TARİH ÇALIŞMA GRUBU OLUŞTURMAYA DAVETLİSİNİZ

Kim gölgesinden kaçabilir ki?

Geçtiğimiz yollarda kaybettiklerimizin

bize en büyük kötülüğü kendilerini tekrar,

tekrar hatırlatmalarıdır.

Bir kere kaybetmekle kurtulamadığımız şeylerdir.

Yoklukları hayatımızdaki varlıkları haline gelir.

Hep ama hep hatırlarız.

Ne biçim kaybetmektir bu?

Kim gölgesinden kaçabilir ki?

Bazen duygularımız bizden erken yaşlanır

ve bizden hayatın geri kalanını alır.

Murathan Mungan

    Bildiğiniz gibi Nilüfer, 1980’li yılların başında ülkemizin tabi olduğu yeni-liberal politikaların uygulanması sürecinde ortaya çıkmış bir kenttir. 1985 yılında değiştirilen İmar Yasası ile belde belediyesi kavramı oluşmuş, temel imar yetkilerinin yerel yönetimlere aktarılması ve beraberinde teşvik edilen kooperatifçilik uygulaması, ülkemizde başka yerlerde olduğu gibi yeni ilçeler oluşturmuş; Nilüfer de böyle bir süreçte ortaya çıkmıştır. Günümüzde 200 bini geçen nüfusu, 24 mahallesi ve yeni bağlanan 9 köyü ile ülkemizin bir çok kentinden daha büyük bir yerleşim merkezi olmuştur.

    Nilüfer’in modern yüzü ortaya çıkarken bir yandan içinde yaşadığımız tüketen ve yok eden hayatın ezici çarkları büyüyor, diğer yandan üzerinde yaşadığımız toprakların gerçeklerine yabancılaşıyoruz. Nilüfer eski ve yakın tarihin çeşitli uygarlıklarının etkilerini yoğun olarak taşımaktadır. Günümüzde Gümüştepe Mahallesi olan MİSİ Köyü’nün tarihinin İ.Ö. 1800’lere ulaştığını biliyoruz. Akçalar Aktopraklık mevkiinde yer alan yerleşmeler İ.Ö. 5000’li yıllarla tarihlenmektedir. Ürünlü Mahallesi ise KİTE uygarlığının üzerinde ve onu yok sayarcasına yükselmektedir. Apollonia ad Rhyndacum adıyla bilinen Gölyazı açık bir tarih müzesi gibi önümüzde durmaktadır. Daha yakın dönemlere geldiğimizde Osmanlı’nın son dönemlerinin kalıntıları Nilüfer’in değişik köşelerinde bizleri karşılamaktadır. Bu topraklarda yaşayanlar, Kurtuluş Savaşı dönemi ve sonrasında acılar yaşamış, hem ülkelerinin kurtuluşu için savaşmışlar, hem de büyük mübadelenin kurbanı olmuşlar ve yurtlarından kopartılıp diasporaya mahkum edilmişlerdir. Bugün bildiğimiz tarihimiz, üzerinden atladığımız ve kayıtlara geçmeyenlerden çok daha azdır. Ülkemizde yazılı tarih ve belge geleneğinin neredeyse Cumhuriyetle yaşıt olması üzücüdür.

    Bursa kenti bir bütün olarak ele alındığında Kılıçbay’ın belirttiği gibi kent değil şehirdir. Yani dişi, üretken, tarihle yoğrulmuş, kendine özgü ve terk etmediği bir kimliği olan...

    Her köşesinde tarihe tanıklık etmiş ulu çınarları, görkemli mimari örnekleri, halkın yaşayışına sinmiş alışkanlıkları, sırtını yasladığı Uludağ’ı ile bizlerden o gizemli ve uçsuz bucaksız dokunun örtüsünü kaldırmamızı beklemektedir. Nilüfer, şehrin bütünü içinde bu güne değin ihmal edilen ve sonralanan bir öneme sahip olmuştur.

    Nilüfer Yerel Gündem 21, bu çağrıya yanıt verecek olan herkesi, tarihe tanıklıkların bulanık zemininde şehrin geleceğini kavramak ve geldiğimiz yeri anlamak amacıyla “YEREL TARİH ÇALIŞMA GRUBU” oluşturmaya çağırmaktadır. Tarihin sadece belgelerde kalan ve yazılı olanın kısıtlarıyla sınırlı olmadığına inanan, yaşayan ve canlı bir geçmişin izinde yaşamı yeniden kurgulama çabasında olan, bizden ve bize dair olanı arayan, bizden saydığımız her şeyi ötekileştirmeden kucaklayanların bu şehrin sokaklarındaki tarihin izleri kadar çok sayıda olduğunu biliyoruz, çağrımız onlaradır...

Mehmet KARTAL                                                                                       Mustafa BOZBEY

Nilüfer Yerel Gündem 21 Genel Sekreteri                              İnşaat Y. Müh. Nilüfer Belediye Başkanı

------------------------------

NİLÜFER YEREL GÜNDEM 21

Barış Mah. P.S.M. Bulvarı Lozan Sok. İncir Parkı İçi Nilüfer - BURSA

Telefon: 0 - 224 - 452 32 00 - 01 Faks: 0 - 224 - 452 32 03- E-Posta: niluferyg21@yahoo.com

YEREL TARİH ÇALIŞMA GRUBU ÇAĞRISI İÇİN

KAHVALTILI TOPLANTI DAVETLİ LİSTESİ

7 OCAK 2005 CUMA SAAT: 10.00

 GÜNDEM

   1. Açılış Konuşmaları, tanışma

   2. Çağrının Değerlendirilmesi

   3. Olasılıklar ve Sonuçlar

* Bursa'da çeşitli zamanlarda başlatılmış bir çok tarih araştırması ve çalışması vardır. O halde yeni bir çağrıya ne gerek var denilebilir. Kentimizde halen varlığını ve çalışmalarını sürdüren yapılar ve gruplar var.

* Bu Çalışma Grubu oluşturma fikri bu grupların çalışmalarına katkı ve destek olma düşüncesinin yanı sıra çalışmaların bir boyutunun Nilüfer ilçesi ölçeğinde geliştirilmesi için öneriler yapmak olarak tanımlanabilir. Bildiğiniz gibi Nilüfer ilçesi bir çok açıdan farklı tarihsel yapıların izlerini taşıyor.

* Bu toplantı aslında bir tür arama konferansı niteliği taşımaktadır.

* Dolayısıyla böyle bir çalışma grubu oluşur ve çalışma yürütme kararı alırsa, grubun çalışmalarının farklı alanlarda yapılan çalışmalarla geliştirilmesine, zenginleştirilmesine destek sağlamak amacındayız.

* Ayrıca yazılı tarih dışında bu grupla birlikte sözlü tarih ve bilinmeyenin ortaya çıkarılması anlamında yeni çalışmalar yapmak istiyoruz.

* İlçemizde yer alan 24 mahalle ve 25 köyün tarihinin ortaya çıkarılması için bir çalışma başlatmak isteğindeyiz.

* Gerek kurtuluş savaşı dönemi, gerek mübadele dönemi için çalışma üretmek ve gerekse Bulgaristan ve Yunanistan'dan daha sonraki dönemde gelen göçle ilgili çalışmalar üretmek istiyoruz.

* Bu çalışmaların üniversiteler düzeyinde tez konusu olacak biçimde akademik çevreye yaygınlaştırılması düşüncesindeyiz.

* Yapılacak çalışmaların yayınlanması ve bu yayınlarla bir kent belleği oluşturulmasına katkı sağlamak konusunda çaba göstermek istiyoruz.

 NYG21 TARİH, KÜLTÜR, FELSEFE ÇALIŞMA GRUBU

NYG21 Grup Kolaylaştırıcısı: Elvan Atay Özkan

Nilüfer Yerel Gündem 21 Evi- Barış Mh. Lozan Sk. İncir Parkı içi

Tel: 452 32 00- Faks: 452 32 03- Gsm: 0.532.513 80 02- e-posta: oelvan@nilufer-bld.gov.tr / niluferyg21@yahoo.com

AMAÇ, HEDEF VE EYLEMLER

NYG21 bünyesinde faaliyet gösteren 'Tarih, Kültür, Felsefe' çalışma grubumuzun amacı; kentlilik bilincinin yerleşimi ve gelişimini sağlayacak çalışmalar yapmak, Nilüfer İlçesinin tarihi ve kültürel değerlerini araştırıp tanıtmak, kentin kültür-sanat hayatını canlandırmak ve bu amaçlar doğrultusunda STK, Kamu kurumları ve Özel kuruluşlarla işbirliği yapmak olarak belirlenmiştir.

Bu amaç doğrultusunda, (2004-2005) Hedeflerimiz;

    1. NAY (Nilüfer Arkeolojik Yerleşmeleri) Projesini hayata geçirmek,

   2. 4 Haziran Dünya Felsefe Günü Kutlamaları gerçekleştirmek,

   3. 27 Mart Dünya Tiyatrolar Günü Kutlamaları gerçekleştirmek,

   4. 1 Eylül Dünya Barış Günü Kutlamaları gerçekleştirmek,

   5. Bursa – TÜYAP Kitap Fuarında NYG21 standı açarak burada NYG21 tanıtımını sağlamak ve İlçemizi tanıtan kitaplar ile Bursalı yazarların kitaplarının tanıtımlarını gerçekleştirmek.

   6. Grup gönüllülerinin yaptıkları araştırmaları diğer grup üyeleri ve ilgililerle paylaşmalarına yönelik sunumlar gerçekleştirmek. Kent genelinde konferans, sempozyum ve sergiler düzenlemek.

   7. NilüferYG21 Okuma Grubu oluşturularak periyodik okuma toplantıları düzenlemek. İlgili kitabın yazarının NYG21 Evi’ne davet edilerek, rutin okur-yazar buluşmaları gerçekleştirmek.

   8. Odunluk-Kasımlıklar Bölgesi İyileştirme çalışmaları

   9. Özlüce Şapeli'nin restorasyonu projesi

   10. Misi Köyü restorasyon çalışmaları

Bu hedefler doğrultusunda önceliklerimiz;

   1. Grubun alt çalışma gruplarına bölünmesi.

   a. NAY Projesi Ç.G.

   b. Aktivite Ç.G.

   c. Kaynak Yaratma G.

   2. Grubun çalışmalarını kesintisiz sürdürebilmesi için gönüllü katılımın arttırılması

Hedeflerimiz doğrultusunda eylemlerimiz;

   1. 17 Ocak 2004 ‘Taş Çağından Türk Çağına Kültürler Ocağı Anadolu’ adlı panel Prof. Dr. Ümit Serdaroğlu ve grup üyelerimizden Gül Dayanıklı ile Alper Can’ın katkılarıyla Tayyare Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi.

   2. 28 Mayıs 2004, DHO’sında Sosyolog Murat Sakin tarafından ‘Felsefeye Giriş’ adlı konferans verildi.

   3. 4 Haziran 2004 ‘Dünya Felsefe Günü’ paneli Sosyolog Murat Sakin ve grup üyelerimiz Gül Dayanıklı ve Alper Can’ın katkılarıyla NYG21 Evinde, çalışma gruplarımızda yer alan gönüllülerimizin katılımıyla gerçekleşti.

Kısa süre içinde gerçekleşecek etkinliklerimiz;

   1. 25 Haziran 2004, DHO, Mehmet Aşkın ‘Modern Resim Sanatına Bakış’ adlı konferansı sunacak

   2. 5 Temmuz 2004, NYG21 Evi, Murat Sakin ‘Dil’in kemiği var mı?: Öz Türkçe’nin Serüveni’ adlı konferansı sunacak

   3. ......................., NYG21 Evi, Gül Dayanıklı ‘İnsanın Anlam Arayışı’ adlı konferansı sunacak

YEREL TARİH ÇALIŞMA GRUBU OLUŞTURMA TOPLANTISI TUTANAĞI

TARİH: 07 OCAK 2005 Cuma, SAAT: 10.00- YER: Kitabevi – Tophane-BURSA

KATILANLAR

   1. Yılmaz AKKILIÇ: Gazeteci, Yazar

   2. Av. Bilgin ALANBEY: Lozan Mübadilleri Vakfı Y.K. Üyesi

   3. Atilla BALCI: Bursa Kültür ve Ta. Var. Kor. Kurulu Md.

   4. Mustafa BOZBEY: Nilüfer Belediye Başkanı

   5. Dt. Alper CAN: Nilüfer YG 21 Tarih-Kültür-Felsefe Grubu

   6. Ramis DARA: Yazar

   7. Melih ELAL: Yayıncı

   8. Ahmet ERDÖNMEZ: Bursa Kent Müzesi Müdürü

   9. Mehmet KARTAL: Nilüfer Yerel Gündem 21 Gn. Sekreteri

   10. Mithat KIRAYOĞLU: Mimar

   11. Öcal ÖZEREN: Bursa Müze Müdürü

   12. Hilmi ÖZTÜRK: Bal-Göç Federasyonu Temsilcisi

   13. E. Feza SOYSAL: Nilüfer Belediyesi Başkan Danışmanı

   14. Prof. Dr. Hüseyin ŞAHİN: U.Ü. İ.İ.B. Fakültesi Öğretim Üyesi

   15. Hacı TONAK: Gazeteci, Yazar

   * Katılım listesi alfabetik sıralanmıştır.

KATILAMAYANLAR

   1. Prof. Dr. Tahir BAŞTAYMAZ: U.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü

   2. Prof. Dr. Neslihan DOSTOĞLU: U.Ü. MMF Mimarlık Fakültesi Dekanı

   3. Prof. Dr. Hasan ERTÜRK: U.Ü. Kent Tarihi Araştırma Merkezi Müdürü

   4. Prof. Dr. Yusuf OĞUZOĞLU: U.Ü. Fen-Ed. Fakültesi Tarih Bölümü

   5. Prof. Dr. Zeren TANINDI: U.Ü. Fen-Ed. Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü

   6. Turgay ERDEM: Mimar, Nilüfer Belediye Meclis Üyesi

   7. Raif KAPLANOĞLU: Gazeteci, Yazar

   8. Nahit KAYABAŞI: Gazeteci, Yazar

GÜNDEM

   1. Açılış Konuşmaları

   2. Çağrının Değerlendirilmesi

   3. Olasılıklar ve Sonuçlar

H. TONAK: Benden önce söz alanların konuşmalarını destekliyorum. Nilüfer çayı üzerinden yapılacak olan çalışma ilk proje olabilir. Eski Bursa – Mudanya Demiryolu hattını merkez alan bir çalışma olabilir. Geçmişin izini süren bir çalışma olmalıdır. Çağrıyı destekliyorum. Yayın çalışması mutlaka yapılmalıdır.

Y. AKKILIÇ: Çalışmayı somuta indirgeyelim. Nilüfer’deki tarihsel dokunun envanterini çıkaralım. Gelecek toplantıyı bu envanter üzerinden yapalım. Ayrıca bir de yayın komitesi kuralım. Örneğin, Kazım BAYKAL’ın kitabının çok çabuk Türkçeleştirilmesi gerekiyor. Mirasçıları ile görüşmek gerekiyor. Çok partili dönemi yaşayanlar giderek azalıyor, bu konu üzerine çalışma yapılabilir.

B. ALANBEY: Lozan Mübadilleri Vakfı çalışmalara destek verebilir.

A. BALCI: Özellikle onarım ve restorasyon işlerinde Proje çalışması için bu işleri bilen uzman bir ekiple çalışmaları yürütmek gereklidir.

M. KIRAYOĞLU: Yerel tarih ve kent kimliği ile ilgili projelerin nasıl elde edileceğine bakmak gerekir. Proje işi bir ekip işidir. Uzmanlık gerektirir. Projeler için bir ekip oluşturup onlarla bu çalışmayı üretmek gerekir.

A. CAN: Bizler Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri (TAY) projesinin Bursa ayağı olan Bursa Arkeolojik Yerleşmeleri (BAY) Projesini yürüttük. Arazide çalışmalar yaptık. Bu grubun arazi ile ilgili çalışmalarını üstlenmek istiyoruz. Gençlerden oluşan bir ekip kurabiliriz. Envanter çalışmasını saha yapabiliriz.

M. BOZBEY: Mübadele ile Yunanistan’a gidenlerin orada kurdukları 130 civarında dernek vardır. Onlarla iletişim kurup yardım ve belge alabiliriz. Ayrıca Özlüce köyündeki kilise ile Misi köyündeki okul binasının ihalelerini yapabiliriz. İhaleyi alan ekibi bu çalışmanın içine dahil edebiliriz. Geldiğiniz için tüm katılımcılara tekrar teşekkür ediyorum. Nilüfer Belediyesi bu konudaki çalışmalarını artırarak sürdürecektir. Tarihimizin ortaya çıkarılmasını önemsiyoruz.

H. ŞAHİN: Üniversite’de de çeşitli çalışmalar var. Üniversitedeki arkadaşlarla çalışmaları ortaklaştırmak gereklidir.

R. DARA: Nitelikli ne söylediği anlaşılan yayın çıkarmaya ihtiyaç vardır. Böyle bir çalışma yapabiliriz. Nilüfer Çayı üzerinde yer alan Misi köyünde Şarapçılık geçmişte yaygındı. Böyle bir çalışma yapmak mümkündür. Ayrıca YAZAR EVİ gibi bir proje düşünülebilir.

H. ÖZTÜRK: Balkanlardaki göçün etkisi ve izleri var ama bu konuda çalışma yok. Bu nedenle böyle bir grup ve çalışma yerinde olur.

            Toplantı sonucunda gelecek toplantının en geç iki ay içinde yapılması kararına ulaşıldı. Nilüfer Yerel Gündem 21 gelecek toplantıya dek envanteri çıkaracak çalışmayı gerçekleştirecektir. Toplantının tutanaklarının katılamayanlara da gönderilmesi ve üniversiteden Prof. Dr. Ercan Dülgeroğlu’nun da toplantılara çağırılması önerildi.

 NAY Projesi Çalışma Taslağı

| Tahtalı Yerleşimi | Tahtalı Köyü |

| File Tepe | Tahtalı Köyü |

| Konstans Yerleşimi ve Theologos Kilisesi | Çatalağıl Köyü |

| Kayapa Camii ✓ | Kayapa Köyü ✓ |

| Bizans Kalıntıları | Fadıllı Köyü |

| Kalıntılar | Kadriye Köyü |

| Çavuş Yerleşmesi | Minareli Çavuş Mh. |

| Atlas Köyü | |

| İrfaniye Köyü | |

| Abdal Köprüsü ✓ | Hürriyet |

| Selçuk Hatun Köprüsü-Nilüfer Köprüsü ✓ | |

| Balat Köprüsü | Balat Mah. |

| Badırga Köyü | |

| Fikirtepe Yerleşimi | Akçalar Köyü ✓ |

| Kite Uygarlığı ✓ | Ürünlü Köyü |

| Misi Yerleşmesi ✓ | Gümüştepe Mh. |

| Apollonia ad Rhyndacus ✓ | Gölyazı Köyü |

| Adalardaki Kalıntılar | Gölyazı Köyü |

| Mihraplı Köprüsü | Odunluk Mah. |

| Çaylı Yerleşimi | |

| Şapel | Özlüce Köyü |

| Büyükbalıklı Ayazması | Büyükbalıklı Köyü |

| Ayvaini Mağarası ✓ | Ayva Köyü |

Bursa ili, Nilüfer İlçesi Sınırları Dahilinde Yer Alan Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları

Doğal sit:

* Uludağ Bölgesi 1. derece doğal sit alanı,

* Odunluk Bölgesi 1. derece doğal sit alanı,

* Balat ormanları 1. derece doğal sit

* Gölyazı Adalar (1. derece doğal – 1. derece arkeolojik karma sit)

* Ürünlü Gençlik Kampı Arboretum Alanı 1. derece doğal sit alanı

Kentsel sit:

* Gümüştepe Kentsel sit alanı,

* Gölyazı (Apollonia ad Rhyndacum kentsel - arkeolojik)

Arkeolojik sit:

* Tepecik Höyüğü

* Gölyazı (Apollonia Ad Rhyndacum 1., 2., 3. derece arkeolojik, kentsel - arkeolojik)

* Tahtalı Köyü (1., 2., 3. derece arkeolojik, kentsel - arkeolojik)

* Akçalar Aktopraklık Höyüğü

* Gölyazı Adalar (1. derece doğal – 1. derece arkeolojik karma sit)

Anıtlar:

* Gölyazı Hagios Konstantinos Kilisesi,

* Gölyazı Apollyont Surları

* Gölyazı Yeldeğirmeni

* Gölyazı Kilise

* Gölyazı Sübyan Mektebi

* Gölyazı Cami, hamam,

* Gölyazı sivil mimarlık örneği (87 adet)

* Gümüştepe Çeşme (2 adet)

* Gümüştepe sivil mimarlık örneği (27 adet)

* Görükle Çeşme

* Görükle Eski okul

* Görükle sivil mimarlık örneği 1 adet

* Nilüfer Köyü camii

* Ovaakça Köyü camii

* Demirci Köyü camii

* İrfaniye Köyü okul

* Ürünlü Köyü kite kalesi

* Ürünlü Köyü hamam

* Özlüce Köyü kilise,

* Doğancı Köyü camii

Anıt ağaçlar:

 Karaman tescilli ağaçlar